Kanıksama anlamı ne demek ?

Kanımsama Nedir? İnsan Davranışlarını Anlamaya Yönelik Psikolojik Bir Bakış

Bir Psikoloğun Meraklı Girişi

Davranışları anlamaya yönelik araştırmalarımda, zaman zaman insanın gözle görülemeyen, bilinçaltı mekanizmalarıyla karşılaşıyorum. Bu mekanizmaların çoğu, çevremizle kurduğumuz etkileşimlerin şekillendirdiği içsel süreçlerdir. Bugün sizlere, insan davranışını çözümlemeye çalışan bir psikolog olarak, çokça karşılaştığım bir kavramı – kanımsama – açıklamak istiyorum. Bu kavram, duygusal ve sosyal bağlamda oldukça derin izler bırakabilen bir psikolojik olgu olarak, bireylerin düşünce ve davranışlarını etkileyen önemli bir faktördür. Peki, kanımsama nedir?

Kanımsama Nedir? Kısa Bir Tanım

Kanımsama, kişinin dış dünyadaki herhangi bir öğeyi, özellikle bir düşünceyi ya da inancı, doğru ya da gerçek olarak kabul etmesidir. Bu kavram, genellikle bir kişi, bir grup ya da toplum tarafından sağlanan tekrarlanan bilgi veya davranışların etkisiyle şekillenir. İnsanlar, kendilerini çevreleyen dünyada sürekli olarak yeni bilgilere ve deneyimlere maruz kalır. Ancak, bu bilgilerin doğru olup olmadığına dair bir sorgulama yapmadan, sadece tekrar eden etkileşimlere dayanarak kararlar alabilirler.

Kanımsama, çoğu zaman duygusal bağlamda gelişir ve bireylerin psikolojik dünyasında derin izler bırakır. Kişi, sadece duygusal değil, bilişsel olarak da dış dünyaya duyduğu güveni temellendirir. Bu da onun dünya görüşünü ve davranışlarını şekillendirir.

Kanımsamanın Bilişsel Boyutu

Kanımsama, bilişsel psikoloji açısından çok önemli bir olgudur çünkü bireyler, duyusal verileri işleme ve anlamlandırma süreçlerini zihinsel şemalarla gerçekleştirir. Bu şemalar, daha önceki deneyimlerden ve toplumsal etkileşimlerden öğrenilen bilgilerle şekillenir. İnsanlar, beyinlerinde zaten var olan bilgileri, dışarıdan gelen yeni bilgilerle harmanlayarak, bir tür “gerçeklik” oluştururlar.

Bilişsel çarpıtmaların başında gelen bu süreç, insanların bilerek ya da bilmeyerek yanlış inançlar geliştirmelerine neden olabilir. Örneğin, bir kişi bir kere bir yanlışlık yaparsa ve bu deneyim tekrarlanırsa, kişi bu yanlışlığı doğruymuş gibi kabul edebilir. Kişinin kendisi ya da çevresi tarafından yapılan bir yanlışın tekrarını kabul etmesi, onun dünyayı yanlış bir perspektiften görmesine sebep olabilir. Bu durum, insanların karar mekanizmalarını etkiler ve doğruya ulaşmalarını engeller.

Kanımsamanın Duygusal Boyutu

Kanımsamanın en yoğun hissedildiği alanlardan biri, duygusal boyuttur. Bireyler, çoğu zaman duygu ve düşüncelerini mantıklı bir temele oturtmak yerine, toplumsal etkileşimler ve kişisel deneyimlerin etkisiyle hareket ederler. Kanımsama, insanların duygusal dünyalarını şekillendirirken, onlara belirli inançları “doğru” olarak kabul ettirir.

Duygusal bağlamda kanımsama, bir kişinin kendisini sevildiğine inanması ya da bir ilişkideki yanlışları göz ardı etmesiyle kendini gösterebilir. Örneğin, bir kişi sürekli olarak toksik bir ilişki içinde bulunuyorsa, bu kişi zamanla o ilişkiyi normal bir şey olarak kabul edebilir ve ilişkideki olumsuzlukları fark etmemeye başlayabilir. Böylece, birey kendisini duygusal olarak manipüle edilmiş ve yanlış bir kanıma içinde bulabilir.

Kanımsamanın Sosyal Boyutu

Kanımsama, sosyal psikolojide de önemli bir kavramdır çünkü bireyler çevrelerinden aldıkları sinyallere ve toplumsal normlara göre şekillenirler. Toplum, kültür, medya ve aile gibi faktörler, bireyin algılarını ve inançlarını önemli ölçüde etkiler. Çoğu zaman, bir kişi sosyal çevresindeki bireylerin düşüncelerini ve davranışlarını model alır. Toplumsal kanıksama, bireylerin dünyayı belirli bir şekilde algılamalarına neden olur.

Sosyal psikolojinin öne çıkan teorilerinden biri olan sosyal öğrenme teorisi, insanların başkalarını gözlemleyerek ve taklit ederek öğrendiklerini öne sürer. Bir kişi, çevresindekilerin davranışlarını gözlemleyerek onların inançlarını, değerlerini ve tutumlarını benimseyebilir. Kanımsama, bu süreçlerin çoğunda rol oynar. İnsanlar, sosyal çevrelerinde belirli bir davranış biçimi ya da inancı tekrarlayarak, onu gerçek kabul ederler.

Kanımsamanın İnsan Üzerindeki Etkileri

Kanımsamanın hem bireysel hem de toplumsal düzeyde büyük etkileri vardır. Bireyler, yanlış inançlar ve kanılar geliştirerek gerçek dünyayı daha sağlıklı bir şekilde algılayamayabilirler. Bu durum, zihinsel sağlık sorunlarına yol açabileceği gibi, toplumsal normlar da yanlış bir şekilde yerleşebilir ve toplumlar içinde çeşitli önyargılar, ayrımcılıklar ya da normlara uyumsuzluklar ortaya çıkabilir.

Kanımsama, bireylerin hem bilinçli hem de bilinçsiz bir şekilde kendilerini yanlış bir inanç dünyasına hapsolmalarına neden olabilir. Bu, onların yalnızca kişisel dünyalarını değil, aynı zamanda toplumları da etkileyebilir.

Sonuç Olarak

Kanımsama, psikolojinin çok yönlü bir alanıdır. Hem bilişsel, duygusal hem de sosyal boyutlarıyla insan davranışını şekillendirir. İnsanlar, kanımsama sayesinde çevrelerinden öğrendikleri bilgileri ve inançları doğru olarak kabul edebilirler, ancak bu durum bazen yanlış inançların ve düşüncelerin yayılmasına yol açabilir.

Bireylerin ve toplumların, kanımsama süreçlerini anlamaları ve bu süreçlerin farkında olmaları, daha sağlıklı ve doğru bir düşünsel ve duygusal yapının oluşmasına yardımcı olabilir. Kendinizi sorgulayarak ve çevrenizdeki sosyal etkilerin farkında olarak, daha açık fikirli ve eleştirel bir bakış açısına sahip olabilirsiniz. Bu, yalnızca kişisel gelişiminiz için değil, aynı zamanda toplumunuzun sağlıklı bir şekilde ilerlemesi için de kritik bir adımdır.