Bezmialem Ne Demek? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden İnceleme
Son zamanlarda, sokakta yürürken ya da toplu taşımada bir kelime duydum ve bu kelime kafamı kurcalamaya başladı: Bezmialem. Gerçekten de çoğu kişi bunun ne anlama geldiğini bilmeyebilir, ya da duyduğunda aslında nasıl bir anlam taşıdığını anlamadan geçebilir. Ama bu kelimeyi bir adım daha ileri taşıyıp, toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında düşündüğümüzde, aslında çok daha derin bir anlam taşıyor. O yüzden, bu yazımda “Bezmialem ne demek?” sorusunun cevabını ararken, kelimenin taşıdığı anlamı günlük hayatla ilişkilendirip, farklı gruplar üzerindeki etkilerini ele alacağım.
Bezmialem Ne Demek? Sözlük Anlamı
Bezmialem, Osmanlıca kökenli bir kelimedir ve sözlük anlamı olarak “güzel, hoş, ve nazlı bakışlar” gibi bir tanıma sahiptir. İki kelimenin birleşiminden oluşur: “Bezmi” (göz, bakış) ve “Alem” (dünya, halk). Esasında, bu kelime, bir bakışın, bir gözün, hatta bir bakış açısının, insanların toplumsal ve kültürel hayatındaki yeriyle ilişkilidir. Kelimenin anlamı, güzel, bakışların içindeki anlamı ve estetiği simgeliyor. Ancak işin içine toplumsal cinsiyet ve adalet girdiğinde, “Bezmialem” çok daha derin bir anlam taşır. Birçok kişi, bu kelimenin sadece güzellik ve zarafetle ilişkilendirilebileceğini düşünebilir, ancak bir sivil toplum çalışanı olarak gördüğüm şey biraz farklı.
Bezmialem ve Toplumsal Cinsiyet: Kadınların Perspektifinden
İstanbul’un kalabalık sokaklarında her gün yürürken, kadınların nasıl bakıldığını gözlemlemek beni hep derin düşündürür. “Bezmialem” gibi bir kelime, bir yanda zarafeti simgelese de, başka bir yanda da kadınların her an karşılaştığı bakışları ve onlara atfedilen anlamları temsil ediyor. Gözler, özellikle kadınların toplumda nasıl yer aldığını ve nasıl algılandığını gösterir. Örneğin, bir kadın sabah işe giderken toplu taşımada sıkça karşılaştığı bakışlardan ötürü kendini rahatsız hissedebilir. O bakışlar, “Bezmialem”in taşıdığı estetik anlamın ötesinde, toplumsal cinsiyetle ilişkili olarak kadına biçilen sosyal rolleri ve normları simgeliyor. “Bezmi” (göz) ve “Alem” (dünya), kadının görünüşüne, davranışlarına dair toplumda şekillenen idealleri de işaret eder. Bir kadının bir bakışıyla ilgili ne düşünülüyorsa, aslında toplumsal cinsiyetle ve kadının toplumdaki yerinin algısıyla doğrudan ilgilidir.
Bir gün metrobüste, yanımda bir kadının elindeki telefon ekranında “Bezmialem” diye yazılı bir başlık vardı. Kadın dergilere bakarak rahatça gülerken, karşısındaki adamın bakışlarını fark ettim. O bakış, kadının sadece bir estetik objesi olarak görüldüğü, onun güzelliğinin vurgulandığı ve “Bezmialem” gibi bir ismin, kadının sadece fiziksel görünüşüne indirgenmesine sebep olan bir düşünceyi içeriyordu. Bu örnek, aslında toplumsal cinsiyet normlarının ne kadar baskın bir şekilde hayatımıza girdiğini gösteriyor. “Bezmialem”, bir bakış açısının ve estetiğin ötesinde, kadının toplumdaki yerini belirleyen bakışların da simgesidir.
Çeşitlik ve Bezmialem: Farklı Kimlikler ve Görünüşler
Bezmialem’in taşıdığı anlam, sadece tek bir grup ya da kimlik ile sınırlı değil. İnsanların birbirlerine bakışları, farklı kimliklerin, cinsiyetlerin ve kültürlerin bir arada var olduğu toplumsal yapıyı da etkiler. Çeşitlik, sadece cinsiyetle sınırlı bir kavram değil. Bir insanın nasıl göründüğü, giydiği, konuştuğu ya da hareket ettiği, toplumda farklı tepkiler alabilir. Bu çeşitlilik, her bir bireyin kimliğini inşa etme biçimiyle doğrudan ilgilidir. “Bezmialem” gibi kelimeler, aslında bu çeşitliliğin ne kadar estetik ya da hoşgörü ile karşılandığını da ortaya koyar. Örneğin, İstanbul’da sokakta yürürken farklı kimlikleri ve giyim tarzlarını gözlemlemek, bana insanları daha farklı şekilde anlamamı sağlıyor. Birçok farklı bakış açısına sahip insanlar, bu çeşitliliğin içinde kendilerini ifade ediyorlar, ancak çoğu zaman bu çeşitlilik, hoş karşılanmıyor ya da dışlanıyor.
Bu anlamda, “Bezmialem” kelimesi, bireylerin estetik ya da güzellik anlayışını sorgulayan bir yerden çıkıyor. Çeşitli kimliklerin ve bakış açıların kabul edilmesi, sadece bir kelimenin estetik anlamıyla kalmayıp, her bireyin kendisini toplumda nasıl ifade edebileceğiyle ilgili bir soruyu gündeme getiriyor.
Sonuç: Bezmialem ve Sosyal Adaletin Yansıması
Bezmialem, estetik bir anlam taşırken, aslında toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adaletin bir yansıması olarak da karşımıza çıkıyor. Bu kelime, sadece bir bakış ya da bir estetik anlayışı değil, aynı zamanda insanların nasıl algılandığı, kimliklerinin nasıl şekillendiği ve bu kimliklere nasıl bakıldığı ile ilgili toplumsal bir sorudur. İstanbul’un sokaklarında, toplu taşımada, iş yerlerinde ve gündelik yaşamda karşılaştığımız her bakış, aslında “Bezmialem”in taşıdığı derin anlamı açığa çıkarıyor. Kadınların görünüşlerine dair toplumda hala çok sayıda önyargı varken, bu tür kelimeler ve bu kelimelerin taşıdığı anlamlar, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini pekiştirebilir. Herkesin kendi kimliğini ve estetiğini özgürce ifade edebileceği bir toplumda, “Bezmialem” gibi kelimeler sadece zarif anlamlar taşımaz, aynı zamanda sosyal adaletin simgesi haline gelir.